Văn bản này nói gì?
Theo Điều 98 Luật Bảo hiểm xã hội số 41/2024/QH15, người tham gia bảo hiểm xã hội tự nguyện được hưởng lương hưu khi đủ tuổi nghỉ hưu theo khoản 2 Điều 169 Bộ luật Lao động và có thời gian đóng bảo hiểm xã hội từ đủ 15 năm trở lên. Người có cả thời gian đóng bắt buộc được tính hưởng trên cơ sở thời gian đóng bắt buộc và tự nguyện (khoản 3 Điều 5). Người đủ tuổi nghỉ hưu mà tổng thời gian đóng chưa đủ 15 năm vẫn được hưởng lương hưu nếu đóng một lần cho thời gian còn thiếu (điểm e khoản 2 Điều 36, khoản 3 Điều 101); trường hợp không đóng tiếp, Luật cho phép hưởng bảo hiểm xã hội một lần, hưởng trợ cấp hằng tháng theo Điều 23 hoặc bảo lưu thời gian đóng.
Đối tượng chịu ảnh hưởng: người tham gia bảo hiểm xã hội tự nguyện thuộc đối tượng tại khoản 4 Điều 2 Luật Bảo hiểm xã hội số 41/2024/QH15 đã đủ tuổi nghỉ hưu nhưng thời gian đóng chưa đủ 15 năm. Khuyến nghị: đối chiếu tổng thời gian đóng bảo hiểm xã hội bắt buộc và tự nguyện trước khi lựa chọn; thời gian đã được tính hưởng bảo hiểm xã hội một lần thì không được tính vào thời gian làm cơ sở tính hưởng chế độ (khoản 3 Điều 5).
Kế Toán Bảo Lộc phân tích
Kết luận: Người tham gia bảo hiểm xã hội tự nguyện đủ tuổi nghỉ hưu nhưng tổng thời gian đóng chưa đủ 15 năm thì chưa đủ điều kiện hưởng lương hưu theo Điều 98 Luật Bảo hiểm xã hội số 41/2024/QH15. Người này vẫn được hưởng lương hưu nếu đóng một lần cho thời gian còn thiếu (điểm e khoản 2 Điều 36), thời điểm hưởng là ngày đầu tiên của tháng liền kề sau tháng đóng đủ số tiền (khoản 3 Điều 101).
Điều kiện hưởng lương hưu bảo hiểm xã hội tự nguyện
- Đủ tuổi nghỉ hưu theo khoản 2 Điều 169 Bộ luật Lao động.
- Có thời gian đóng bảo hiểm xã hội từ đủ 15 năm trở lên (Điều 98).
- Luật Bảo hiểm xã hội số 41/2024/QH15 có hiệu lực thi hành từ ngày 01/7/2025 (khoản 1 Điều 140).
Người có cả thời gian đóng bắt buộc
- Người vừa có thời gian đóng bắt buộc vừa có thời gian đóng tự nguyện được hưởng chế độ hưu trí trên cơ sở thời gian đã đóng cả hai loại (khoản 3 Điều 5).
- Người có từ đủ 15 năm đóng bảo hiểm xã hội bắt buộc trở lên (đối tượng tại Điều 64) thì điều kiện, mức hưởng lương hưu thực hiện theo chính sách bảo hiểm xã hội bắt buộc (điểm a khoản 1 Điều 111).
- Thời gian đã được tính hưởng bảo hiểm xã hội một lần thì không được tính vào thời gian làm cơ sở tính hưởng chế độ (khoản 3 Điều 5).
Các hướng xử lý khi tổng thời gian đóng chưa đủ 15 năm
| Hướng xử lý | Điều kiện theo văn bản | Căn cứ |
|---|---|---|
| Đóng một lần cho thời gian còn thiếu để đủ điều kiện hưởng lương hưu | Số tiền đóng cao hơn số tiền đóng theo mức tại khoản 1 Điều 36; ngoài ra người tham gia được chọn các phương thức đóng khác tại khoản 2 Điều 36 | Điểm e khoản 2 Điều 36, khoản 3 Điều 101 |
| Hưởng bảo hiểm xã hội một lần | Không tiếp tục tham gia bảo hiểm xã hội và có yêu cầu; thời gian đã hưởng một lần không được tính hưởng chế độ về sau | Điểm a khoản 1 Điều 102, khoản 3 Điều 5 |
| Hưởng trợ cấp hằng tháng từ chính khoản đóng | Công dân Việt Nam đủ tuổi nghỉ hưu, chưa đủ điều kiện hưởng trợ cấp hưu trí xã hội, không hưởng một lần, không bảo lưu và có yêu cầu | Khoản 1 Điều 23 |
| Bảo lưu thời gian đóng | Dừng đóng mà chưa hưởng lương hưu, chưa nhận một lần, chưa hưởng trợ cấp hằng tháng | Điều 103 |
Trợ cấp hằng tháng theo Điều 23
- Thời gian hưởng, mức hưởng xác định căn cứ vào thời gian đóng, căn cứ đóng bảo hiểm xã hội; mức thấp nhất bằng mức trợ cấp hưu trí xã hội hằng tháng (khoản 2, khoản 3 Điều 23).
- Trường hợp số tiền tính theo thời gian đóng, căn cứ đóng không đủ để hưởng trợ cấp hằng tháng cho đến khi đủ tuổi hưởng trợ cấp hưu trí xã hội, người lao động có nguyện vọng được đóng một lần cho phần còn thiếu (khoản 3 Điều 23).
- Điều kiện về tuổi hưởng trợ cấp hưu trí xã hội là từ đủ 75 tuổi trở lên (điểm a khoản 1 Điều 21); công dân Việt Nam thuộc hộ nghèo, hộ cận nghèo từ đủ 70 tuổi đến dưới 75 tuổi đáp ứng điều kiện tại điểm b, điểm c khoản 1 Điều 21 cũng được hưởng (khoản 2 Điều 21).
Khuyến nghị: Người tham gia bảo hiểm xã hội tự nguyện đã đủ tuổi nghỉ hưu cần xác định tổng thời gian đóng bắt buộc và tự nguyện, thời gian còn thiếu so với mốc 15 năm trước khi lựa chọn đóng bù, hưởng một lần, hưởng trợ cấp hằng tháng hoặc bảo lưu. Nội dung mang tính tham khảo, người đọc đối chiếu với văn bản gốc khi thực hiện.
Nguyên văn căn cứ
«Người tham gia bảo hiểm xã hội tự nguyện được hưởng lương hưu khi đủ tuổi nghỉ hưu theo quy định tại khoản 2 Điều 169 của Bộ luật Lao động và có thời gian đóng bảo hiểm xã hội từ đủ 15 năm trở lên.» (Điều 98 Luật 41/2024/QH15)
«3. Người vừa có thời gian đóng bảo hiểm xã hội bắt buộc vừa có thời gian đóng bảo hiểm xã hội tự nguyện được hưởng chế độ trợ cấp hằng tháng, chế độ hưu trí và chế độ tử tuất trên cơ sở thời gian đã đóng bảo hiểm xã hội bắt buộc và bảo hiểm xã hội tự nguyện.» (khoản 3 Điều 5 Luật 41/2024/QH15)
«Thời gian đóng bảo hiểm xã hội đã được tính hưởng bảo hiểm xã hội một lần thì không được tính vào thời gian làm cơ sở tính hưởng chế độ bảo hiểm xã hội.» (khoản 3 Điều 5 Luật 41/2024/QH15)
«a) Có từ đủ 15 năm đóng bảo hiểm xã hội bắt buộc trở lên nếu thuộc đối tượng quy định tại Điều 64 của Luật này, có từ đủ 20 năm đóng bảo hiểm xã hội bắt buộc trở lên nếu thuộc đối tượng quy định tại Điều 65 của Luật này thì điều kiện, mức hưởng lương hưu thực hiện theo chính sách bảo hiểm xã hội bắt buộc;» (điểm a khoản 1 Điều 111 Luật 41/2024/QH15)
«2. Người tham gia bảo hiểm xã hội tự nguyện được chọn một trong các phương thức đóng sau đây:» (khoản 2 Điều 36 Luật 41/2024/QH15)
«e) Một lần cho thời gian đóng bảo hiểm xã hội còn thiếu để đủ điều kiện hưởng lương hưu với số tiền đóng cao hơn số tiền đóng theo mức quy định tại khoản 1 Điều này.» (điểm e khoản 2 Điều 36 Luật 41/2024/QH15)
«3. Trường hợp người tham gia bảo hiểm xã hội tự nguyện đóng một lần cho những năm còn thiếu theo quy định tại điểm e khoản 2 Điều 36 của Luật này thì thời điểm hưởng lương hưu là ngày đầu tiên của tháng liền kề sau tháng đóng đủ số tiền cho những năm còn thiếu.» (khoản 3 Điều 101 Luật 41/2024/QH15)
«a) Đủ tuổi nghỉ hưu theo quy định tại khoản 2 Điều 169 của Bộ luật Lao động nhưng có thời gian đóng bảo hiểm xã hội chưa đủ 15 năm mà không tiếp tục tham gia bảo hiểm xã hội.» (điểm a khoản 1 Điều 102 Luật 41/2024/QH15)
«Trường hợp người lao động không hưởng bảo hiểm xã hội một lần thì có thể lựa chọn hưởng trợ cấp hằng tháng theo quy định tại Điều 23 của Luật này;» (điểm a khoản 1 Điều 102 Luật 41/2024/QH15)
«1. Công dân Việt Nam đủ tuổi nghỉ hưu có thời gian đóng bảo hiểm xã hội nhưng không đủ điều kiện hưởng lương hưu theo quy định của pháp luật và chưa đủ điều kiện hưởng trợ cấp hưu trí xã hội theo quy định tại Điều 21 của Luật này, nếu không hưởng bảo hiểm xã hội một lần và không bảo lưu mà có yêu cầu thì được hưởng trợ cấp hằng tháng từ chính khoản đóng của mình theo quy định tại khoản 2 Điều này.» (khoản 1 Điều 23 Luật 41/2024/QH15)
«2. Thời gian hưởng, mức hưởng trợ cấp hằng tháng được xác định căn cứ vào thời gian đóng, căn cứ đóng bảo hiểm xã hội của người lao động. 3. Mức trợ cấp hằng tháng thấp nhất bằng mức trợ cấp hưu trí xã hội hằng tháng quy định tại khoản 1 Điều 22 của Luật này.» (khoản 2, khoản 3 Điều 23 Luật 41/2024/QH15)
«Trường hợp tổng số tiền tính theo thời gian đóng, căn cứ đóng bảo hiểm xã hội không đủ để người lao động hưởng trợ cấp hằng tháng cho đến khi đủ tuổi hưởng trợ cấp hưu trí xã hội, nếu người lao động có nguyện vọng thì được đóng một lần cho phần còn thiếu để hưởng cho đến khi đủ tuổi hưởng trợ cấp hưu trí xã hội.» (khoản 3 Điều 23 Luật 41/2024/QH15)
«1. Công dân Việt Nam được hưởng trợ cấp hưu trí xã hội khi có đủ các điều kiện sau đây: a) Từ đủ 75 tuổi trở lên;» (điểm a khoản 1 Điều 21 Luật 41/2024/QH15)
«2. Công dân Việt Nam từ đủ 70» (khoản 2 Điều 21 Luật 41/2024/QH15)
«đến dưới 75 tuổi thuộc hộ nghèo, hộ cận nghèo và đáp ứng đủ điều kiện quy định tại điểm b và điểm c khoản 1 Điều này thì được hưởng trợ cấp hưu trí xã hội.» (khoản 2 Điều 21 Luật 41/2024/QH15)
«Người lao động dừng đóng bảo hiểm xã hội tự nguyện mà chưa đủ điều kiện để hưởng lương hưu theo quy định tại Điều 98 hoặc chưa nhận bảo hiểm xã hội một lần theo quy định tại Điều 102 của Luật này hoặc chưa hưởng trợ cấp hằng tháng theo quy định tại Điều 23 của Luật này thì được bảo lưu thời gian đóng bảo hiểm xã hội.» (Điều 103 Luật 41/2024/QH15)
«a) Công dân Việt Nam từ đủ 15 tuổi trở lên không thuộc đối tượng tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc và không phải là người đang hưởng lương hưu, trợ cấp bảo hiểm xã hội, trợ cấp hằng tháng;» (điểm a khoản 4 Điều 2 Luật 41/2024/QH15)
«1. Luật này có hiệu lực thi hành từ ngày 01 tháng 7 năm 2025.» (khoản 1 Điều 140 Luật 41/2024/QH15)
